سبک زندگی خانوادگی در قرآن و سنّت پیشوایان معصوم (ع)

سبک زندگی در شکل نوین اوّلین بار توسّط «آلفرد آدلر» در روانشناسی به سال 1929 میلادی ابداع شد. هرچند آدلر آن را ابداع کرد، ولی پیروان کلاسیک او و دیگران به تفصیل آن پرداختهاند. محقّقان تعاریف گوناگونی بر اساس بینش و نگرش خاصّ خود ارائه دادهاند. جامعهشناسان در تعاریف جامعهشناسانه، بیشتر بر هنجارها و منشهای اجتماعی افراد در جامعه تأکید دارند و روانشناسان بیشتر به بُعد فردی و شخصیّتی میپردازند، ولی آنچه مهمّ است اینکه این تعاریف تکبُعدی هستند و فقط به یک بُعد از ابعاد زندگی انسانها توجّه داشتهاند، ولی از آنجا که آیین اسلام، آیینی جامع و کامل است و انسانها را کاملتر و جامعتر مورد ارزیابی قرار میدهد و زندگی را با پشتوانة امور اعتقادی و بینشها مورد ارزیابی قرار میدهد، حتّی رفتارهایی همانند نماز، اگر اعتقاد به خدا و معاد را پشتوانة خود نداشته باشد، رفتار اسلامی محسوب نمیشود، چنانکه بسیاری از رفتارهای مرتاضان و درویشان اسلامی نیست (ر.ک؛ کاویانی، 1391: 19). بر این اساس، میتوان سبک زندگی اسلامی را بدین گونه تعریف کرد: «شیوههایی از زندگی است که انسان با تکیه بر نظام ارزشی و مبانی اعتقادی خود در زندگی فردی و اجتماعی برای ایجاد ارتباط با محیط و جامعه، پاسخ به خواستهها و تأمین نیازهایش بهکار میگیرد. طبق این تعریف، سبک زندگی، سبک زندگی مصرفهای مادّی یا فرهنگی نیست، چراکه زندگی عناصر غیر از مصرف را نیز در بردارد.

بر این اساس، سبک زندگی اسلامی دارای قلمروی وسیعی میباشد. در این نوشتار، سبک زندگی خانوادگی مورد ارزیابی قرار میگیرد. سبک زندگی خانوادگی در آیین اسلام همانند درختی است که ریشهها و ساقههای آن بینشها و نگرشهای اعضای خانواده و شاخههای آن را وظایف اعضای خانواده تشکیل میدهد. بر این اساس، قلمرو سبک زندگی خانوادگی بسیار گسترده میباشد. در این مقاله ریشههای آن یعنی بینشها و باورها و برخی ازساقههای آن نظیر ازدواج و تشکیل خانواده، محیط و ادارة خانواده و همسرپروری مورد بررسی و ارزیابی قرار میگیرد و به همین دلیل، در صدد پاسخگویی به پرسشهای زیر میباشد:

الف) نقش اندیشهها و باورها در سبک زندگی خانوادگی از منظر قرآن و سنّت پیشوایان معصوم (ع) چگونه است؟

ب) سبک زندگی خانوادگی در قرآن و سنّت پیشوایان معصوم (ع) در امر تشکیل خانواده و ازدواج چگونه است؟

ج) سبک زندگی خانوادگی در قرآن و سنّت در محیط خانواده و اداره آن چگونه میباشد؟

د) سبک زندگی خانوادگی در قرآن و سنّت پیشوایان معصوم (ع) در برخورد با همسر چگونه است؟

هـ) سبک زندگی خانوادگی در قرآن و سنّت پیشوایان معصوم (ع) در محبّت و مهرورزی نسبت به همسر چگونه میباشد؟